İş hayatında aslında hiç de yeni olmayan, birçok kişinin karşılaştığı ancak ne olduğunu pek bilmediğinden nasıl başa çıkacağını da bilemediği bir kavram mobbing. Latince kararsız kalabalık anlamına gelen ‘mobile vulgus’ sözcüklerinden türeyen ‘mob’ sözcüğü, İngilizce kanun dışı şiddet uygulayan düzensiz kalabalık ve çete anlamına gelmektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca bu sene yayınlanan “İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberine göre; işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünüdür.
Mobbingin en belirgin özelliklerini;
• Kasıtlı olarak yapılması,
• Sistematik olarak tekrarlanması,
• Uzun bir zamandan beri (en azından altı ay) devam ediyor olması,
• Çalışanı işyerinden uzaklaştırmayı amaç edinmesi,
oluşturmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nca bu sene yayınlanan “İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberine göre; işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünüdür.
Mobbingin en belirgin özelliklerini;
• Kasıtlı olarak yapılması,
• Sistematik olarak tekrarlanması,
• Uzun bir zamandan beri (en azından altı ay) devam ediyor olması,
• Çalışanı işyerinden uzaklaştırmayı amaç edinmesi,
oluşturmaktadır.
Mobbingin gerekçesi ister baskı, ister yıldırma isterse motive etme olsun, mobbing uygulaması temel insan haklarının ihlalidir. İnsan haklarının ve insan onurunun korunması ise 1982 Anayasası ile devlete yüklenmiştir. Bu nedenle mobbingle uğranılan mağduriyetin giderilmesi ve korumanın sağlanabilmesi için 4857 sayılı İş Kanunu’nda mobbing ile ilgili düzenlemelerin yapılması, cezai açıdan da mobbingin açıkça suç haline getirilmesi gerekmektedir.
Peki, mobbinge maruz kalanlar ne yapmalılar?
Hukuksal olarak tanınan haklar:
• İş sözleşmesinin haklı nedene dayanarak feshedebilme hakkı vardır.
• Belli şartlarda ayrımcılık tazminatı isteyebilme hakkı vardır.
• Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’na göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır.
• Mobing’e uğrayan işçi, mobbing yapan yöneticiyi dava edebilir ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
• Koşulları sözkonusu ise işçi, kötü niyet tazminatı hükümlerine de başvurabilir.
Hukuksal olarak tanınan haklar haricinde ise;
• Mobing yapan kişiye açıkça duruma itiraz ettiğinizi söyleyin, taciz edici söz ve davranışlarını durdurmasını isteyin. Yanınızda güvendiğiniz ve gerekirse tanıklık edebilecek bir iş arkadaşınız bulunsun.
• Olayları, verilen anlamsız emirleri ve uygulamaları yazılı olarak kaydedin.
• İlk fırsatta zorbayı yetkili birine rapor edin, eşitiniz ise üstünüze, üstünüz ise yönetim kurulu ve insan kaynaklarına durumu açıkça ve kanıtlarıyla bildirin. Gerekiyorsa, tıbbi ve psikolojik yardım alın. Hem yardımcı olacaktır, hem de kanıt oluşturacaktır.
• Şikâyetiniz hakkında kuruluşunuz içinde ne yapıldığını araştırın.
• İş arkadaşlarınızla durumunuzu paylaşın, onlar da aynı şekilde rahatsız olabilirler, grupça başvurmanız daha etkili olabilir.
İşyerlerinde psikolojik taciz olayları hakkında yargının vermiş olduğu bazı örnek kararlara da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın “İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberinde yer verilmiştir.
Sonuç olarak; mobbinge maruz kalan kişinin, yaşadığı durumu tanımlaması ve bu durumun herşeyden önce insan hakları ihlaline konu olduğunu ve bu konuda hukuksal olarak tanınan haklarının bulunduğu bilmeleri, yaşadıklarıyla baş etmede kolaylık sağlayacaktır.
Yazan: Şebnem ERDÖL - Ekonomist
Peki, mobbinge maruz kalanlar ne yapmalılar?
Hukuksal olarak tanınan haklar:
• İş sözleşmesinin haklı nedene dayanarak feshedebilme hakkı vardır.
• Belli şartlarda ayrımcılık tazminatı isteyebilme hakkı vardır.
• Borçlar Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’na göre tazminat isteme hakkı bulunmaktadır.
• Mobing’e uğrayan işçi, mobbing yapan yöneticiyi dava edebilir ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
• Koşulları sözkonusu ise işçi, kötü niyet tazminatı hükümlerine de başvurabilir.
Hukuksal olarak tanınan haklar haricinde ise;
• Mobing yapan kişiye açıkça duruma itiraz ettiğinizi söyleyin, taciz edici söz ve davranışlarını durdurmasını isteyin. Yanınızda güvendiğiniz ve gerekirse tanıklık edebilecek bir iş arkadaşınız bulunsun.
• Olayları, verilen anlamsız emirleri ve uygulamaları yazılı olarak kaydedin.
• İlk fırsatta zorbayı yetkili birine rapor edin, eşitiniz ise üstünüze, üstünüz ise yönetim kurulu ve insan kaynaklarına durumu açıkça ve kanıtlarıyla bildirin. Gerekiyorsa, tıbbi ve psikolojik yardım alın. Hem yardımcı olacaktır, hem de kanıt oluşturacaktır.
• Şikâyetiniz hakkında kuruluşunuz içinde ne yapıldığını araştırın.
• İş arkadaşlarınızla durumunuzu paylaşın, onlar da aynı şekilde rahatsız olabilirler, grupça başvurmanız daha etkili olabilir.
İşyerlerinde psikolojik taciz olayları hakkında yargının vermiş olduğu bazı örnek kararlara da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın “İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberinde yer verilmiştir.
Sonuç olarak; mobbinge maruz kalan kişinin, yaşadığı durumu tanımlaması ve bu durumun herşeyden önce insan hakları ihlaline konu olduğunu ve bu konuda hukuksal olarak tanınan haklarının bulunduğu bilmeleri, yaşadıklarıyla baş etmede kolaylık sağlayacaktır.
Yazan: Şebnem ERDÖL - Ekonomist
Kaynak: www.thomasturkiye.com
- See more at: http://www.thomasturkiye.com/ThomasBlog-is_Hukukunda_Yeni_Kavram_Mobbing_94?sthash.BLT3PYT5.mjjo&goback=.gde_4339289_member_5820794345795657730#!
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder